Oldindan roziliksiz reklama tarqatish taqiqlanadi
O'zbekistonda telefon va SMS orqali reklama yuborish talablari yangi tahrirdagi «Reklama to'g'risida»gi Qonunning 27-moddasi bilan tartibga solinadi. Abonentning telekommunikatsiya tarmoqlari vositasida reklama tarqatishga faqat uning oldindan roziligi bo'lgandagina yo'l qo'yiladi.
Shuningdek, «Shaxsga doir ma'lumotlar to'g'risida»gi Qonun foydalanuvchining maxsus roziligisiz telefon raqamini marketing maqsadlarida yig'ish va undan foydalanishni qat'iyan taqiqlaydi. Agar qo'ng'iroq qilayotgan tashkilot sizning roziligingiz borligini isbotlay olmasa — uning faoliyati qonunga xilofdir.
Manbalar: «Reklama to'g'risida»gi O'RQ-776-sonli Qonun (Lex.uz) · «Shaxsga doir ma'lumotlar to'g'risida»gi Qonun
Raqamli texnologiyalar vazirligi va Qo'mita
O'zbekistonda telekommunikatsiya va axborot texnologiyalari sohasidagi nazorat qiluvchi organ O'zbekiston Respublikasi Raqamli texnologiyalar vazirligidir. Iste'molchilar huquqlari va reklama bozorini nazorat qilish masalalari bilan esa Raqobatni rivojlantirish va iste'molchilar huquqlarini himoya qilish qo'mitasi shug'ullanadi.
Tadbirkorlar uchun jarimalar
Abonent roziligisiz reklama qo'ng'iroqlarini amalga oshirish qonunchilikda belgilangan tartibda katta miqdordagi ma'muriy jarimalarga sabab bo'lishi mumkin.
Sender ID nazorati
Vazirlik va operatorlar noqonuniy reklama tarqatuvchi yoki firibgarlik alomatlari bo'lgan SMS jo'natuvchi nomlarini (Sender ID) va raqamlarni faoliyatini cheklash huquqiga ega.
Manbalar: Raqamli texnologiyalar vazirligi · Raqobat qo'mitasining rasmiy sayti
Shikoyatni qayerga yo'llash kerak
Har bir O'zbekiston fuqarosi qoidalarni buzib reklama qo'ng'iroqlari va SMSlarini yuborayotgan kompaniyalar ustidan rasmiy shikoyat qilish huquqiga ega:
Yagona portal — my.gov.uz
Siz o'z shikoyatingizni to'g'ridan-to'g'ri my.gov.uz portali orqali Raqobat qo'mitasiga yo'llashingiz mumkin. Shikoyatga qo'ng'iroqlar tarixi va SMS skrinshotini ilova qilish tavsiya etiladi.
Raqobat Qo'mitasi ishonch telefoni
Iste'molchilar huquqlari buzilishi bo'yicha to'g'ridan-to'g'ri qo'mitaning 1159 qisqa raqamiga ham qo'ng'iroq qilish imkoniyati mavjud.
O'zbekistondagi xarakterli mobil firibgarlik turlari
Qonunlar qonuniy tadbirkorlarni cheklaydi, ammo nömralarni soxtalashtirish (spoofing) texnologiyasidan foydalangan jinayatchilarga ta'sir qila olmaydi. Bugungi kunda O'zbekistonda eng ko'p tarqalgan firibgarlik sxemalari quyidagilardir:
- "Bankdan qo'ng'iroq" (Anorbank, TBC, SQB): Firibgarlar o'zlarini Anorbank, TBC Bank yoki SQB (O'zpromstroybank) xavfsizlik xizmati xodimi deb tanishtiradilar. Shubhali tranzaksiya amalga oshirilganini da'vo qilib, sizdan plastik kartangiz ma'lumotlarini yoki telefoningizga kelgan SMS tasdiqlash kodini talab qilishadi.
- Telegram va WhatsApp orqali firibgarliklar: Telegramda do'stlaringiz nomidan "pul o'tkazib turing" yoki click.uz, Payme to'lov tizimlarining soxta havolalarini yuborib plastik karta ma'lumotlarini o'g'irlash holatlari juda ko'p uchraydi.
- O'zbekiston pochtasi (Uzpost) nomidan soxta SMS-lar: Manzilingizga posilka kelgani va uni olish uchun boj to'lash kerakligini aytib, soxta saytlarga yo'naltiruvchi fishing SMS-lar yuboriladi.
Hech qachon shaxsiy plastik karta ma'lumotlaringizni yoki SMS kodlarni begonaga aytmang. Shubhali holatda darhol aloqani uzing va bankning rasmiy ishonch telefonlariga o'zingiz qayta qo'ng'iroq qiling.
Qurilmangizda aqlli va xavfsiz himoya
Egidio faqat eski ma'lumotlar bazalariga tayanib ishlamaydi — u daxl qilayotgan qo'ng'iroq va SMSlarning xatti-harakatini ichki oflayn algoritmlar yordamida tahlil qiladi. WhatsApp va Telegram kabi messenjerlardagi yozishmalaringiz 100% qurilmangizning o'zida xavfsiz saqlanadi. Hech qanday reklamasiz va ma'lumotlaringizni tashqi serverlarga yubormasdan.
Egidio ilovasini o'rnatish Qo'ng'iroq va SMS bloklovchi umrbod bepul · Premium-da to'liq messenjer himoyasiTez-tez beriladigan savollar
O'zbekistonda roziliksiz reklama qo'ng'iroqlari qilish qonuniymi?
Yo'q, «Reklama to'g'risida»gi Qonunning 27-moddasiga binoan, bunday faoliyatga faqat abonentning oldindan roziligi bo'lgandagina yo'l qo'yiladi.
Spam va keraksiz reklama bo'yicha qayerga murojaat qilish kerak?
Murojaatingizni my.gov.uz davlat xizmatlari portali orqali Raqobatni rivojlantirish va iste'molchilar huquqlarini himoya qilish qo'mitasiga yo'llashingiz mumkin.
TBC Bank yoki Anorbank nomidan g'arazli qo'ng'iroqlarni qanday aniqlaymiz?
Bank xodimlari plastik karta parolini va SMS kodlarni hech qachon so'ramaydi. Shubhali qo'ng'iroqni o'chirib, bankning rasmiy raqamiga o'zingiz qo'ng'iroq qiling.
Egidio ilovasi O'zbekistonda to'liq ishlaydimi?
Ha, Egidio O'zbekistonning barcha hududlarida istalmagan qo'ng'iroqlar, SMS spamlar va messenjerlardagi firibgarliklardan mukammal himoyani ta'minlaydi.