🤖Generatieve AI heeft de schaal veranderd
De FBI creëerde in 2026 een specifieke categorie voor klachten "gerelateerd aan AI" — 22.000 meldingen en bijna 900 miljoen dollar aan verliezen, al in het eerste jaar. Alleen op het vlak van stemfraude stegen pogingen tot fraude met deepfakes met 1.300% in 2024. AI creëert geen nieuwe vormen van oplichting: ze stelt één oplichter in staat om er honderden tegelijk uit te voeren, met een ongekend realisme.
FBI (IC3, 2026) · Pindrop, 2025 Voice Intelligence and Security Report🗂️Datalekken voeden het targeten
De gemiddelde wereldwijde kosten van een datalek bedroegen 4,44 miljoen dollar in 2025 (10,22 miljoen dollar in de Verenigde Staten, een record). Elk grootschalig lek brengt namen, telefoonnummers en adressen in omloop — het grondstof voor een oplichter die zijn aanpak personaliseert in plaats van willekeurig te bellen.
IBM, Cost of a Data Breach Report 2025📡Een gestructureerde industrie achter spam
De Europese operatie "SIMCARTEL" (oktober 2025) onthulde dat één enkel simfarmnetwerk 49 miljoen nepaccounts online mogelijk maakte. Dit is geen kleinschalig knutselwerk meer: het is een dienst die op aanvraag wordt verhuurd, op industriële schaal.
Europol & Eurojust, oktober 2025📞Het ruwe volume blijft stijgen
Het gemiddelde maandelijkse volume van frauduleuze oproepen en telemarketing steeg van 2,14 miljard in 2024 naar 2,56 miljard per maand in 2025 — een stijging van 20% op jaarbasis. De verliezen door frauduleuze oproepen specifiek gericht op mensen ouder dan 60 overschreden 4,57 miljard dollar in 2024, alleen al in de Verenigde Staten.
PIRG, Ringing in Our Fears 2025 · FBI (IC3), 2024💻Thuiswerken vertroebelt de referentiepunten
Met een groeiend aandeel van werkenden dat volledig of gedeeltelijk thuiswerkt, zijn zakelijke uitwisselingen per sms, videovergadering of berichten-app de norm geworden — wat een nepvacature of een nepbericht van een "collega" veel geloofwaardiger maakt dan tien jaar geleden, toen dat contact bijna uitsluitend via een controleerbaar zakelijk e-mailadres verliep.
Zie ook het dossier sollicitatiefraudeWat deze vijf factoren gemeen hebben
Geen van deze veranderingen staat op zichzelf — ze versterken elkaar. Een datalek levert de grondstof, een simfarm levert het nummer, generatieve AI levert het script en soms de stem, en thuiswerken levert een context waarin een onverwacht zakelijk bericht niemand meer verbaast. Het is deze combinatie, niet één enkele factor, die de versnelling verklaart.
Veelgestelde vragen
Sinds wanneer is oplichting echt geëxplodeerd?
De grote indicatoren (bij de FBI gemelde verliezen, volume van frauduleuze oproepen, kosten van datalekken) tonen al meerdere jaren een aanhoudende versnelling, met een bijzonder duidelijke sprong sinds de komst van generatieve AI voor het grote publiek.
Is kunstmatige intelligentie de enige factor?
Nee. Ze komt bovenop andere al gedocumenteerde factoren: de explosie van datalekken die oplichters voorzien van persoonlijke gegevens, de algemene verspreiding van thuiswerken, en een gestructureerde industrie (simfarms, callcenters) die fraude op grote schaal heeft geprofessionaliseerd.
Gaat dit stoppen?
Niets in de huidige rapporten wijst op een vertraging — integendeel, meerdere organisaties (Europol, ENISA) documenteren een toenemende verfijning. Precies om die reden blijft bescherming die zich continu aanpast, in plaats van een vaste lijst, noodzakelijk.