De uitgebuite bias
Verwaarlozing van de basiskans verwijst naar onze moeite om de basiskans van een gebeurtenis correct mee te wegen wanneer specifieke, opvallende informatie zich aandient — hier maskeert het feit dat het bericht "precies op het juiste moment" komt de veel hogere kans dan we denken dat deze timing het gevolg is van targeting op basis van gegevens die de oplichter al kent, in plaats van een toeval.
Bron: Tversky, A. & Kahneman, D. (1974), "Judgment under Uncertainty: Heuristics and Biases", Science, 185(4157). Geraadpleegd op 17-07-2026.Drie echte gevallen
🗂️Van lek naar fraude
Een datalek (naam, adres, aankoopgeschiedenis) maakt het mogelijk een bericht op te stellen dat lijkt te "raden" naar uw situatie — terwijl het gaat om gegevens die de oplichter al in handen heeft, geen toeval.
Zie Van lek naar fraude🇳🇱Een recordjaar aan datalekken
Nederlandse cijfers over gemelde datalekken laten de afgelopen jaren een aanzienlijke stijging zien — een groeiende hoeveelheid persoonsgegevens in omloop die de precisie van deze targeting rechtstreeks voedt.
Zie Datalekken in Nederland📦De pakket-sms die precies op de goede dag komt
Een generieke smishing-sms die massaal wordt verstuurd, bereikt toevallig ontvangers die die dag ook echt een pakket verwachten — een puur statistisch volume-effect, maar individueel ervaren als een verontrustend toeval dat het vertrouwen versterkt.
Zie De evolutie van smishingHoe u het herkent
Een bericht dat op een verontrustend precies moment binnenkomt — stel uzelf systematisch de vraag: heb ik deze informatie (bestelling, formulier, sociaal netwerk) ergens recent gedeeld? Een schijnbaar toeval is vaker een gegeven dat de afzender al kende.
Deze definitie is vrij te hergebruiken met bronvermelding ("Egidio — Het Dreigingslab") en een link naar deze pagina. Bekijk de volledige Grammatica van Manipulatie.