Waarom crypto een doelwit is
Een cryptotransactie kan, anders dan een bankoverschrijving, in de meeste gevallen niet worden teruggedraaid zodra ze is bevestigd. Er is geen centrale bank of kaartmaatschappij die kan ingrijpen. Combineer dat met de pseudonimiteit van wallet-adressen, een markt die nooit sluit, en een lappendeken aan nationale regelgeving — en je krijgt een omgeving waarin geld snel de grens over kan verdwijnen voordat een slachtoffer goed beseft wat er gebeurd is. De AFM benoemt zelf dat de werkelijke omvang van beleggings- en cryptofraude wordt onderschat, mede doordat slachtoffers uit schaamte vaak niet melden.
Bron: AFM, rapport "De onzichtbare omvang van beleggingsfraude in Nederland", 2025.Drie mechanismen, geen oordeel
🏃De rug pull
De makers van een tokenproject of DeFi-protocol bouwen eerst hype op — een website, een whitepaper, actieve sociale media — en trekken zo liquiditeit van beleggers aan. Zodra genoeg geld is binnengehaald, trekken ze de liquiditeitspool leeg en verdwijnen. Het token wordt in één klap waardeloos. Chainalysis registreerde in 2025 meer dan 2,8 miljard dollar aan rug-pull-verliezen wereldwijd, een sterke stijging ten opzichte van 94,8 miljoen dollar in 2024. Een van de bekendste historische gevallen is de Turkse cryptobeurs Thodex: oprichter Faruk Fatih Özer vluchtte in april 2021 het land uit nadat naar schatting 2 miljard dollar aan beleggersgeld was verdwenen; hij werd in 2023 in Turkije tot meer dan 11.000 jaar cel veroordeeld.
Bron: Chainalysis, 2025 Crypto Crime-rapportage; rechtbankverslaggeving Thodex-zaak, Turkije, 2021-2023.📈Het nepplatform met valse winst
Dit is de financiële machinerie achter wat internationaal soms "pig butchering" wordt genoemd — de emotionele kant van die aanpak, via een geleidelijk opgebouwde vertrouwensband, behandelt ons dossier over romancefraude. Hier gaat het om het technische mechanisme: het slachtoffer krijgt toegang tot een professioneel ogend handelsplatform waarop tegoeden en winst continu oplopen. Die cijfers zijn echter een weergavelaag in een database, niet gekoppeld aan een echte blockchain-transactie. Om vertrouwen te bevestigen staat het platform vaak een kleine "testopname" toe, die daadwerkelijk aankomt — betaald uit het eigen eerder gestorte geld van het slachtoffer. Zodra het slachtoffer daarna een groter bedrag probeert op te nemen, wordt het account geblokkeerd, meestal onder het mom van een verplichte "belasting" of "vrijgavekosten" die zelf weer een nieuwe stap in de oplichting is.
Bron: FBI IC3, Cryptocurrency Investment Fraud-advisory; FinCEN, Pig Butchering Alert, 2023.🎭De gekloonde beurs
De AFM houdt een lijst bij van platforms die zich voordoen als bestaande, vergunninghoudende aanbieders — vaak letterlijk gemarkeerd als "kloon" op de waarschuwingenpagina van de toezichthouder, zoals de gevallen axessinvest (kloon van MarketAxess NL B.V.) en 2bfx trading (kloon van 2B Trading B.V.). De AFM signaleert in 2025 daarnaast een sterke toename van fraude via chatgroepen: slachtoffers worden ongevraagd toegevoegd aan een groep waarin een zogenaamde "ervaren belegger" exclusieve tips deelt en aanzet tot een investering op een platform dat de fraudeur zelf beheert.
Bron: AFM, register van waarschuwingen (kloon-vermeldingen); AFM, persbericht oktober 2025 over fraude via chatgroepen.De cijfers voor Nederland
Een gedocumenteerde Nederlandse zaak
Het Openbaar Ministerie in Noord-Nederland vervolgt sinds 2025 een groep verdachten uit Groningen en Appingedam voor grootschalige crypto- en bankhelpdeskfraude. De werkwijze: zich voordoen als medewerker van een Nederlands cryptoplatform, slachtoffers ervan overtuigen dat er een ongeautoriseerde opname dreigde, en hen zo bewegen hun tegoeden over te zetten naar een wallet die in werkelijkheid door de verdachten werd beheerd. Het OM spreekt van tientallen slachtoffers sinds begin 2021 en een schade van meerdere miljoenen euro's; onderzoekers namen voor meer dan 800.000 euro aan cryptomunten in beslag. Twee hoofdverdachten zaten begin december 2025 nog in voorlopige hechtenis, in afwachting van verdere behandeling.
Bron: Openbaar Ministerie, persbericht "Eerste openbare zitting in Groningen in miljoenenfraudezaak", 9 december 2025.Veelgestelde vragen
Wat is een rug pull precies?
Een rug pull is wanneer de makers van een tokenproject of DeFi-protocol de liquiditeit weghalen en verdwijnen nadat ze eerst hype en vertrouwen hebben opgebouwd. Beleggers blijven achter met een waardeloos token.
Waarom kan ik mijn geld niet terugkrijgen na een cryptotransactie?
Cryptotransacties zijn in de meeste gevallen technisch onomkeerbaar: zodra het geld naar het adres van de oplichter is verzonden en omgezet of doorgesluisd, bestaat er geen centrale instantie die de transactie kan terugdraaien, in tegenstelling tot een bankoverschrijving.
Wat is het verschil tussen dit dossier en het dossier over romancefraude?
Het romancefraude-dossier van Het Dreigingslab behandelt de emotionele manipulatie die een vertrouwensband opbouwt. Dit dossier behandelt het financiële mechanisme zelf — het nepplatform, de gemanipuleerde winstcijfers en de geblokkeerde opname — dat vaak wordt ingezet zodra dat vertrouwen er is.
Beschermt Egidio mijn cryptowallet?
Nee. Egidio grijpt niet in op een blockchain-transactie of wallet. De app onderschept het eerste contact — het sms'je, de WhatsApp-uitnodiging voor een chatgroep of het telefoontje dat een slachtoffer naar een nepplatform lokt — voordat dat contact zich kan ontwikkelen.